Często chcemy pomóc, ale nie wiemy jak to zrobić. Nie chcemy zaszkodzić, „dobić” albo nieświadomie umniejszyć czyjemuś cierpieniu. Na szczęście nie trzeba być terapeutą, by dać komuś niezbędne wsparcie, jednak należy pamiętać, że nie jest się „supermanem”. Pomaganie innym nie może szkodzić pomagaczowi. Ważne umiejętności to empatia połączona ze stawianiem granic, dobra komunikatywność, wiedza w zakresie reguł pomagania, unikanie schematycznego myślenia.
Kluczem są trzy ważne zasady:
1. Nie oceniaj.
Każdy przeżywa cierpienie na swój sposób, nawet taki, który może być dla nas niezrozumiały. Pozwalaj innym doświadczać emocji bez oceniania, bez porównywania, bez umniejszania.
Co powiedzieć?
Widzę, że jest Ci bardzo smutno z powodu tej sytuacji. Możesz płakać, jeśli czujesz taką potrzebę. Jestem tutaj. Możesz mi powiedzieć, co Cię trapi, wysłucham Cię.
Masz prawo tak się czuć.
To normalne, że jesteś w rozpaczy.
Tego nie mów.
Inni mają gorzej, nie martw się. Znajdź sobie jakieś zajęcie.
Kiedyś nie było czasu na płacz, każdy się brał w garść i zagryzał zęby. Spójrz na to logicznie, to nie jest dramat.
Jesteś przewrażliwiony, daj spokój, nie ma co się przejmować. Znajdź sobie jakieś zajęcie, to zapomnisz o smutku.
2. Wysłuchaj.
Niektórym może pomóc rozmowa i wyrzucenie z siebie problemów. Ważne, by pozwolić komuś opowiedzieć tę historię, bez przerywania, oceniania, komentowania czy dawania porad, gdy ta osoba o nie nie prosi. Można jednak poinformować, czego lepiej nie robić w kryzysie, np. nie pije się alkoholu, nie bierze narkotyków, nie podejmuje ważnych decyzji. Warto także zaproponować, co można zrobić w kryzysie, np. zachować swój rytm dnia, nie koncentrować się tylko na negatywach, rozmawiać z ludźmi, stosować techniki relaksacji.
Co powiedzieć?
Jestem tu, by Cię wysłuchać. Cieszę się, że mi to mówisz.
Słyszę jak Ci smutno i trudno. Od jak dawna to czujesz? Gdy to mówisz, lepiej Cię rozumiem. Dziękuję.
Rozumiem już, dlaczego jesteś ostatnio w smutnym nastroju.
Tego nie mów.
Inni mają gorzej, nie martw się. Mam gorzej niż Ty, słuchaj tego…!
Kiedyś nie było czasu na płacz, każdy się brał w garść i zagryzał zęby. Znajdź sobie jakieś zajęcie, to zapomnisz o problemie.
Wszyscy mamy jakieś problemy, trzeba sobie radzić.
3. Podkreśl swoją obecność.
Niektóre osoby mają trudności z proszeniem o wsparcie, więc zapewnienie, że jesteśmy obok i pomożemy, jest budujące dla osoby, która cierpi. Bądź dyspozycyjny (ale pamiętaj o swoich granicach i potrzebach), jeśli będzie potrzebna pomoc, ale rób to mądrze, aby osoba w kryzysie nie utraciła samodzielności i nie stała się roszczeniowa. Dobrze też mieć możliwość konsultacji przypadku ze specjalistą lub zaufanym dorosłym.
Co powiedzieć?
Jestem tutaj i chętnie Ci pomogę. Co mogę dla Ciebie zrobić? Czy chcesz razem poszukać pomocy?
Wspólnymi siłami damy radę – wymyślimy plan, jak Ci pomóc. Jak mogę Cię odciążyć?
Możemy się umówić, że w trudnej chwili napisz mi SMS, a ja oddzwonię.
Tego nie mów.
Pomogę Ci, ale już wystarczy. Nie mówmy o tym. Tylko teraz nie wypisuj i nie wydzwaniaj do mnie.
Jestem załamana, nie wiem, co Ci powiedzieć. Boję się.
Jak jeszcze okazać wsparcie?
• Przytulaj. Jeśli sytuacja i relacja na to pozwalają, nie obawiaj się uścisku, który według naukowców może działać uspokajająco i pomaga lepiej radzić sobie ze stresem.
• Zaplanuj wspólną aktywność. Spacer po lesie, oglądanie ulubionej komedii, kibicowanie, basen, albo zapisanie się na ciekawe warsztaty.
• Doceń. Jeśli osoba ma chęci i siły, poproś, aby zrobiła dla Ciebie coś, w czym jest dobra. Może świetnie radzi sobie jako złota rączka? Ma wyczucie stylu i umie doradzić przy zakupie ubrania? Poproś o pomoc – niech ta osoba wie, że jest potrzebna i ważna.
• Wspieraj w poszukiwaniu pomocy. Zapytaj dokładnie, w czym możesz pomóc. Może to się okazać pomoc przy nadrobieniu zaległości szkolnych albo znalezienie kontaktu do polecanego lekarza psychiatry .
Pamiętaj, że nie jesteś psychologiem, pedagogiem lub terapeutą oraz zawsze dbaj o swoje bezpieczeństwo. Jeśli uważasz, że zaangażowanie we wsparcie może przynieść Ci szkody, np. kiedy nie jesteś w stanie skupić się na niczym innym, bardzo mocno przeżywasz każdą sytuację osoby w kryzysie itp., skieruj do kogoś innego.
Ważnym elementem pomagania jest też motywowanie do skorzystania z pomocy profesjonalnej.
Źródła:
natu.care
T. Bilicki „Rówieśnicza interwencja kryzysowa”.
Opracowanie Pedagodzy szkolni
